Inleiding
Al in de 19e eeuw (1838) ontwikkelde de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) specifieke voorschriften voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over de Rijn, zoals buskruit, springstoffen, giftige en bijtende stoffen. Deze regelgeving is in de loop der tijd verder ontwikkeld om voor de scheepvaart en het milieu een hoog veiligheidsniveau te kunnen waarborgen. Uiteindelijk mondde dit uit in het ADNR (Reglement voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over de Rijn), dat in 1971 van kracht werd. In 2009 heeft de CCR een besluit aangenomen waardoor in plaats van het ADNR het ADN-reglement van kracht werd op de Rijn. Het ADN-reglement is een aanhangsel bij het Europees Verdrag over het internationaal vervoer van gevaarlijke stoffen over de binnenwateren (ADN-verdrag).
De CCR is de laatste jaren steeds nauwer gaan samenwerken met de VN/ECE (de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties) en de OTIF (Intergouvernementele Organisatie voor het internationale spoorwegvervoer) om in Europa voor het vervoer van gevaarlijke stoffen voor alle vervoersdragers (ADR voor het wegvervoer en RID voor de spoorwegen) geharmoniseerde voorschriften te kunnen waarborgen. De samenwerking is van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat het vervoer van gevaarlijke stoffen over alle Europese vaarwegen op een veilige en efficiënte wijze verloopt.
Verordening gevaarlijke stoffen (ADN)
Van ADNR naar ADN
Het ADNR is van kracht geworden in 1971. Het verving diverse oudere reglementen, zoals:
- het Reglement voor het vervoer van brandbare, niet tot de categorie springstoffen behorende stoffen over de Rijn, dat uit 1893 stamt en voor de laatste keer gewijzigd werd in 1969,
- het Reglement voor het vervoer van bijtende en giftige stoffen, aangenomen in 1899 en voor de laatste keer gewijzigd in 1970,
- het internationale Reglement voor het vervoer van vloeibare brandstoffen over de binnenwateren (zogenoemde Reglement van Den Haag), aangenomen in 1939 en voor de laatste keer gewijzigd in 1970.
In de loop der jaren (1995, 2003, 2008), is het ADNR geherstructureerd en geactualiseerd om het nauwer af te stemmen op de ADR- en RID-reglementen. Deze herzieningen boden tevens de gelegenheid om belangrijke wijzigingen door te voeren (Besluit 2008-I-25![]()
![]()
) zoals:
- de opname van nieuwe criteria voor stoffen die een risico vormen voor het aquatisch milieu en de gezondheid;
- de aanpassing van de vloot waarbij enkelwandige schepen geleidelijk werden vervangen door dubbelwandige schepen.
Het was met name op initiatief van de CCR dat op 26 mei 2000 in Genève het ADN-verdrag (het Europees Verdrag inzake het internationaal vervoer van gevaarlijke stoffen over binnenwateren) werd ondertekend. Deze nieuwe overeenkomst is op 29 februari 2008 van kracht geworden.
Het bij deze overeenkomst gevoegde reglement (ADN-reglement) is inhoudelijk gezien grotendeels overgenomen uit het ADNR. Het huidige ADN-reglement is van kracht geworden op 28 februari 2009 en vervangt het ADNR. Deze vervanging is in werking getreden op 1 januari 2011. Het besluit dat de CCR hiervoor heeft genomen, is gegrond op de bevoegdheden waar de CCR over beschikt krachtens de Akte van Mannheim![]()
![]()
![]()
. In dit besluit (Besluit 2009-II-20![]()
![]()
) zijn diverse invoeringsmaatregelen voorzien.
In dezelfde tijd heeft de Europese Gemeenschap een richtlijn aangenomen betreffende het vervoer van gevaarlijke goederen over land (Richtlijn 2008/68/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 september 2008). Deze richtlijn regelt de toepasselijkheid van het ADN-reglement op alle binnenwateren van de lidstaten of tussen meerdere lidstaten met ingang van 2011.
Het ADN-reglement dat toepasselijk is sinds 1 januari 2011 wordt om de twee jaar geactualiseerd.
Op de website van de CCR is de Duitse versie van het ADN-Verdrag beschikbaar.
De Engelse, Franse en Russische versie van het ADN-Verdrag kunt u vinden op de website van de ECE-VN: https://unece.org/about-adn.
Inhoud van het ADN-reglement
Deel 1: Algemene voorschriften
Deel 2: Classificatie
Deel 3: Lijst van gevaarlijke goederen, bijzondere bepalingen evenals vrijstellingen in verband met het vervoer van gevaarlijke goederen verpakt in gelimiteerde hoeveelheden
Deel 4: Gebruik van verpakkingen en tanks
Deel 5: Procedures voor de verzending
Deel 6: Voorschriften voor de constructie en beproeving van verpakkingen, intermediate bulk containers (IBC’s), grote verpakkingen, tanks en containers voor bulkgoederen
Deel 7: Voorschriften voor het laden, vervoeren, lossen en de overige behandeling van de lading
Deel 8: Voorschriften voor de bemanning, de uitrusting, de exploitatie van de schepen en de documenten
Deel 9: Constructievoorschriften
Rol van de CCR en samenwerking met de VN/ECE in het kader van het ADN-verdrag
In het kader van het Europees Verdrag van 26 mei 2000 inzake het internationale vervoer van gevaarlijke stoffen over de binnenwateren (ADN-verdrag) is er een nauwe samenwerking tussen de CCR en de VN/ECE.
Bij de vergaderingen van het ADN-Veiligheidscomité en het Administratief Comité (en de organen die daarbij horen) verzorgt het CCR-secretariaat alle secretariaatswerkzaamheden die met het Duits samenhangen. Het secretariaat van de VN/ECE is verantwoordelijk voor de drie andere werktalen (Engels, Frans en Russisch). Dit vereist een regelmatige en goed gecoördineerde samenwerking tussen beide secretariaten, ook in de periode tussen de vergaderingen in, vooral voor de voorbereiding van de vergaderdocumenten.
Op basis van de Franse versie van de bij het ADN gevoegde reglement, dat om de twee jaar door de VN/ECE gepubliceerd wordt, stelt het CCR-secretariaat in overleg met de Duitstalige verdragsluitende partijen bij het ADN-Verdrag een officiële Duitse vertaling op en publiceert deze op de CCR-website.
Het CCR-secretariaat biedt bovendien ondersteuning aan de informele ADN-werkgroep “Opleiding van deskundigen” bij het opstellen van de vragencatalogus voor het examen voor deskundigen overeenkomstig hoofdstuk 8.2 van het ADN. De vragencatalogi “Algemeen”, “Chemie” en “Gas” worden om de twee jaar aangepast aan de herziene versie van de bij het ADN gevoegde reglement. De Duitse versie wordt op de website van de CCR gepubliceerd.
Tot slot bestaat een andere belangrijke taak van het secretariaat eruit het bij het ADN gevoegde reglement te harmoniseren met de algemene reglementen van de CCR. Het CCR-secretariaat informeert het ADN-Veiligheidscomité over wijzigingen in de CCR-regelgeving en doet voorstellen voor eventuele aanpassingen in het bij het ADN gevoegde reglement.
Orgaan
Het vervoer van gevaarlijke stoffen over het water is een onderwerp dat binnen de CCR valt onder het Comité Gevaarlijke Stoffen (MD).
De belangrijkste taken zijn:
- de coherentie checken met de andere reglementen van de CCR en voorstellen doen voor wijzigingen van het ADN-Reglement;
- de ontwikkelingen in de binnenvaart volgen (automatisering, digitalisering, nieuwe energiebronnen voor de voortstuwing, etc.) waarbij de nadruk vooral ligt op de gevolgen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen;
- de samenwerking met betrekking tot de inwerkingtreding en actualisering van het ADN-verdrag (werkgroep WP.15 / AC.2 van de VN/ECE), evenals aanpassingen in het licht van andere reglementen;
- analyse van ongevallen waar gevaarlijke stoffen bij betrokken waren en maatregelen op grond van de conclusies;
- de behandeling van specifieke problemen die samenhangen met de veiligheid van de vloot (ontgassen, dubbelwandige schepen, etc.);
- verbeteringen als het gaat om het raakvlak tussen schip en wal bij het laden/lossen van gevaarlijke stoffen. Daarbij moet vooral gedacht worden aan het volgen van de werkzaamheden voor een verdere ontwikkeling van de ISGINTT, respectievelijk van de GBG (Global Barge Guide), en zo nodig deelname als waarnemer aan de vergaderingen.
Het Comité MD vergadert in de regel in Straatsburg (zie de vergaderkalender).
Voorzitterschap van het Comité: mevrouw Barbla ETTER, commissaris van Zwitserland
Secretariaat: mevrouw Friederike STOCK, beleidsmedewerkster voor infrastructuur, milieu en gevaarlijke stoffen
Veiligheidsleidraad ISGINTT
De veiligheidsleidraad ISGINTT heeft tot doel de veiligheid op het raakvlak tussen de binnenvaarttankers en andere schepen of installaties aan de wal (terminals) bij het vervoer van gevaarlijke stoffen te verhogen. De ISGINTT is niet bedoeld om de voorschriften die van kracht zijn te vervangen of te wijzigen, maar uitsluitend om aanvullende aanbevelingen te doen. In de leidraad staan alle good practices die door de brancheorganisaties worden aangeraden. ISGINNT is compatibel met de richtsnoeren die zijn vastgelegd voor de internationale zeevaart, bijvoorbeeld in de International Safety Guide for Oil Tankers and Terminals (ISGOTT), Liquefied Gas Handling Principles on Ships and In Terminal.
De ISGINTT is een gezamenlijk project van de CCR en de OCIMF (Oil Companies International Marine Forum - het internationaal marien forum van oliemaatschappijen), dat in januari 2006 gelanceerd werd. Alle brancheorganisaties die betrokken zijn bij het vervoer van gevaarlijke stoffen over de Europese binnenwateren hebben hieraan bijgedragen. In 2007 is ook de SIGTTO (Society of International Gas Tanker and Terminal Operators) toegetreden tot het project.
De eerste versie van de veiligheidsleidraad werd in 2010 uitgebracht. Het Comité ISGINTT heeft met hulp van het CCR-secretariaat en de OCIMF gewerkt aan een tweede editie van deze leidraad. Deze werd in 2026 uitgebracht. De OCIMF heeft in 2024 de werkzaamheden van het Comité ISGINTT overgenomen. De OCIMF is van plan om de ISGINTT om te zetten in een "Global Barge Guide (GBG)". De CCR zal zo nodig als waarnemer deelnemen aan de vergaderingen van de "Global Working Group".
De veiligheidsleidraad ISGINTT kunt u vinden op de website www.isgintt.org.
Misschien ook interessant voor u
Documentatiebronnen
Europees Verdrag inzake het internationaal vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren (ADN) [2025]
Opheffing van het ADNR - Invoering van het ADN op de Rijn