Inleiding en definities
Uitwisseling van informatie is in de binnenvaart essentieel. Hierdoor kan gewaarborgd worden dat het vervoer veilig en efficiënt verloopt en de vaarwegen optimaal gebruikt kunnen worden. De River Information Services (binnenvaartinformatiediensten) zijn geharmoniseerde informatiediensten om informatie te leveren, door te sturen, te ontvangen en te verwerken. Het doel bestaat eruit het verkeers- en vervoersmanagement in de binnenvaart te verbeteren, mede door een betere interface met andere vervoersdragers.
De RIS voldoen aan meerdere behoeften. De in de context van de RIS gedefinieerde diensten zijn de volgende:
Voor het verkeersmanagement:
- Vaarweginformatie
- Visuele hulpmiddelen voor de navigatie
- Marifoonverkeer op de binnenwateren
- Internet
- Elektronische vaarkaarten
- Verkeersinformatie
- Tactische verkeersinformatie
- Strategische verkeersinformatie
- Verkeersbegeleiding
- Lokale verkeersbegeleiding (Vessel Tracking Service – VTS)
- Navigatieassistentie
- Ondersteuning bij het passeren van sluizen en bruggen
- Ondersteuning ter voorkoming van ongevallen
Voor de vervoersactiviteiten
- Informatie rond de transportlogistiek
- Reisplanning
- Transportmanagement
- Intermodaal haven- en terminalmanagement
- Vracht- en vlootmanagement
- Informatie over de tenuitvoerlegging van regelgeving
- Statistieken
- Havengelden en tolheffing
Om de RIS te kunnen ontwikkelen en toepassen zijn er definities nodig. De werkgroep 125 van de Internationale Permanente Vereniging van de Congressen van de Scheepvaart (PIANC) heeft alle definities die hiervoor een rol spelen uit verschillende bronnen bijeengebracht en in één document gebundeld. De PIANC en de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) zijn overeengekomen de door de PIANC bijeengebrachte RIS-definities op de CCR-website te publiceren en regelmatig te actualiseren: www.risdefinitions.org.
De RIS bij de CCR: een stukje geschiedenis
Al in 1998 heeft de CCR haar technische comités de opdracht gegeven de ontwikkeling van de RIS te ondersteunen (Besluit 1998-I-24![]()
). In 2001 heeft de Centrale Commissie voor de RIS een specifieke werkgroep in het leven geroepen, de Werkgroep RIS, die valt onder de verantwoordelijkheid van het Comité Politiereglement (Besluit 2001-II-19). Daarna heeft de CCR de Richtlijnen en aanbevelingen voor River Information Services (RIS-richtlijnen), de VTS-richtlijnen voor de binnenvaart en ook de RIS-standaarden aangenomen.
Op basis van de RIS-standaarden is de CCR in 2010 begonnen met de invoering van de elektronische meldplicht voor bepaalde scheepstypen. Deze verplichting om elektronisch te melden zal in de loop der jaren geleidelijk worden uitgebreid. Welke schepen en samenstellen precies onder de elektronische meldplicht vallen, staat in artikel 12.01 van het Rijnvaartpolitiereglement (RPR). De webpage “Elektronisch melden (ERI)” biedt meer informatie over dit onderwerp.
Verder legt de CCR de reglementaire en organisatorische voorwaarden vast voor de inbouw en het gebruik van een Inland AIS- en Inland ECDIS-apparaat (of een daarmee vergelijkbaar visualiseringssysteem voor elektronische kaarten) in de Rijnvaart. Deze verplichtingen zijn voor de meeste schepen en samenstellen van kracht geworden op 1 december 2014 (Besluit 2013-II-16![]()
![]()
). Om welke vaartuigen het gaat en wat de verplichtingen zijn, staat in detail in artikel 4.07 van het RPR.
De CCR legt tot slot sinds de jaren zestig en zeventig in artikel 4.05 en 4.06 van het RPR de eisen vast voor het gebruik van de marifoon en de radar.
Wat de aanpassing en het verder ontwikkelen van de RIS-standaarden betreft, doet de CCR dit sinds 2015 met ondersteuning van CESNI, het Europees Comité voor de opstelling van standaarden in de binnenvaart. Op 1 januari 2019 is CESNI/TI met zijn werkzaamheden begonnen: dit is de vaste werkgroep voor informatietechnologieën die tot taak heeft de RIS-standaarden op Europees vlak te harmoniseren.
De Europese standaard voor de rivierinformatiediensten (ES-RIS) en de Europese standaard tot vaststelling van de technische voorschriften voor binnenschepen (ES-TRIN) zijn de twee technische standaarden waar de CCR in haar regelgeving als het om RIS gaat voortaan naar verwijst. Zij vervangen de RIS-standaarden van de CCR.
Regelgeving en standaarden op het gebied van de RIS
De door CESNI goedgekeurde standaard voor de RIS (ES-RIS) wordt in het Rijnrecht omgezet door middel van het Rijnvaartpolitiereglement (RPR). Ook het Reglement Onderzoek Schepen op de Rijn (ROSR) bepaalt in artikel 1.03 dat “Vaartuigen, drijvende inrichtingen of drijvende voorwerpen, waarvoor een Certificaat van Onderzoek opgesteld moet worden, aan de bepalingen van dit reglement en aan de eisen van ES-TRIN moeten voldoen”. De belangrijkste voorschriften van het RPR (waarin naar de ES-RIS verwezen wordt) en van het ROSR (waarin verwezen wordt naar de ES-TRIN) staan in de onderstaande tabel.
Inhoud van het Rijnvaartpolitiereglement (RPR)
Artikel 4.05
Gebruik marifoon; basiseisen voor marifoontoestellen
Artikel 4.06
Gebruik radar; basiseisen voor radarapparatuur
Artikel 4.07, eerste en tweede lid
Verplichting tot het uitrusten met en gebruiken van Inland AIS (met ingang van 1 december 2014)
Verwijzing naar deel II van ES-RIS
Artikel 4.07, derde lid
Verplichting tot het uitrusten met een Inland Inland ECDIS-apparaat in de navigatiemodus (of een daarmee vergelijkbaar visualiseringssysteem)
Gebruik van een actuele elektronische binnenvaartkaart (met ingang van 1 december 2014)
Verwijzing naar deel II van ES-RIS
Artikel 12.01
Meldingsplicht (radio, elektronische meldingen)
Verwijzing naar deel IV van ES-RIS
Inhoud van het Reglement Onderzoek Schepen op de Rijn (ROSR)
Artikel 1.02 van het Reglement Onderzoek Schepen op de Rijn (ROSR) waarin naar ES-TRIN wordt verwezen
Artikel 7.06, eerste lid
Technische basiseisen voor navigatieradarinstallaties en bochtaanwijzers
Artikel 7.06, tweede lid
Fundamentele technische eisen aan Inland ECDIS-apparaten gebruikt in de navigatiemodus
Artikel 7.06, derde lid
Technische basiseisen voor Inland AIS-apparatuur
Bijlage 5, onderdeel I
Minimumeisen en keuringsvoorwaarden voor navigatieradarinstallaties in de binnenvaart
Bijlage 5, onderdeel II
Minimumeisen en keuringsvoorwaarden voor bochtaanwijzers in de binnenvaart
Bijlage 5, onderdeel III
Voorschriften omtrent de inbouw en de controle van het functioneren van navigatieradarinstallaties en bochtaanwijzers in de binnenvaart
Bijlage 5, onderdeel IV
Minimumeisen en voorschriften omtrent de inbouw en de controle van het functioneren van Inland AIS-apparatuur in de binnenvaart
Bijlage 5, onderdeel VI
Verklaring over de inbouw en het functioneren van navigatieradarinstallaties, bochtaanwijzers, van Inland AIS-apparatuur en van tachografen in de binnenvaart
Kort gezegd, komt het erop neer dat de schepen en samenstellen die op de Rijn varen, moeten voldoen aan het RPR en het ROSR. Op het gebied van de RIS houdt dit met name in dat zij uitgerust moeten zijn met:
- een marifooninstallatie waarmee men tegelijkertijd twee kanalen kan uitluisteren (schip/schip en schip/wal),
- een Inland ECDIS-apparaat (in informatiemodus) of een vergelijkbaar visualiseringsapparaat dat de meest recente elektronische vaarkaarten kan weergeven,
- een Inland-AIS-apparaat.
Voor sommige scheepstypen is in de regelgeving een uitzondering op deze verplichtingen voorzien.
De CCR en de vaarwegbeheerders raden bovendien aan om zo veel mogelijk gebruik te maken van de informatie die door de RIS of andere diensten ter beschikking worden gesteld. Hiervoor zouden de schepen eveneens uitgerust moeten zijn met:
- een radar om het verkeer in de nabijheid van het schip te kunnen zien;
- een PC met mobiele communicatiemiddelen (via GSM) waarmee e-mails, online-diensten en elektronische meldingen ontvangen en verzonden kunnen worden,
- een Inland ECDIS-apparaat in navigatiemodus (dat wil zeggen, verbonden met de radar). Dit draagt bij tot een hogere veiligheid tijdens de vaart.
Hoe gevaren wordt en welke manoeuvres met het schip nodig zijn, blijft echter de verantwoordelijkheid van de schipper. De informatie die van de RIS afkomstig is, kan nooit de beslissingen van de schipper vervangen.
Organen
De Werkgroep RIS (RIS/G) is opgericht bij Besluit 2001-II-19![]()
![]()
. Deze Werkgroep houdt zich bezig met alle vraagstukken rond de RIS en werkt onder verantwoordelijkheid van het Rijnvaartpolitiecomité (RP).
Oorspronkelijk was de Werkgroep RIS een uitbreiding van een Werkgroep die zich bezighield met Inland ECDIS en technologieën zoals Inland AIS, het elektronisch melden en de uitrol van de verkeersbegeleidingsdiensten (VTS). Deze Werkgroep stond aan de wieg voor een eerste aanzet en goedkeuring van de RIS-standaarden op het gebied van Inland ECDIS, het elektronisch melden en de tracking- en tracingsystemen van schepen in de binnenvaart.
Toen in 2019 de Werkgroep CESNI/TI werd opgericht, kon de CCR voor de verdere ontwikkeling van de RIS-standaarden terugvallen op CESNI en in het bijzonder op de ES-RIS.
De Werkgroep RIS is zich vanaf dat moment vooral gaan toespitsen op de tenuitvoerlegging van de RIS op de Rijn. De Rijn is trouwens in Europa altijd al koploper geweest als het gaat om innovatie en de Werkgroep RIS was bij uitstek geschikt om nieuwe behoeften in kaart te brengen. Deze Werkgroep doet ook voorstellen voor aanpassingen en uitbreidingen van de ES-RIS en zo nodig ook voor de technische uitrustingen die verband houden met de RIS. De technische voorschriften daarvoor zijn in ES-TRIN vastgelegd.
Op basis van voorstellen van de verschillende Comités en Werkgroepen heeft de plenaire vergadering van de CCR op een gegeven moment besloten de reglementen te wijzigen. Om één en ander in de praktijk gemakkelijker te kunnen regelen, heeft de plenaire vergadering een deel van de besluitvormende bevoegdheden met betrekking tot de RIS overgedragen aan de Werkgroep RIS of het Comité Politiereglement:
| Richtsnoer/richtlijnen | Besluitvormende bevoegdheid | Besluit |
|---|---|---|
| Richtlijnen en aanbevelingen voor River Information Services (RIS-richtlijnen 2002) | De CCR geeft opdracht aan het Comité Politiereglement en het Comité Reglement van onderzoek, […] door middel van de Werkgroep RIS deze richtlijnen in samenwerking met de bestaande internationale deskundigengroepen up-to-date te houden. | |
| Richtlijnen en criteria voor de verkeersbegeleidingsdiensten (VTS) op binnenwateren (VTS-richtlijnen 2006) | De CCR geeft opdracht aan haar Comité Politiereglement via de Werkgroep RIS, het opstellen van deze richtlijnen en criteria voort te zetten. | |
| Regionaal deel van het Handboek voor de radiocommunicatie | De CCR heeft een nieuwe editie van het Handboek voor de radiocommunicatie in de binnenvaart aangenomen en draagt haar Comité Politiereglement op het regionale deel daarvan te actualiseren. Dit Comité heeft deze taak vervolgens overgedragen aan de Werkgroep Politiereglement die daarvoor nu volledig bevoegd is. |
De Werkgroep RIS legt om de twee jaar een werkprogramma voor aan het Comité RP.
De Werkgroep RIS vergadert gewoonlijk drie keer per jaar in Straatsburg (zie de vergaderkalender).
Secretariaat: de heer Raphaël LE GUILLOU, beleidsmedewerker voor onderwerpen die samenhangen met de informatietechnologieën in de binnenvaart
Samenwerking met de Europese Commissie
De CCR wil het nauwe partnerschap met de Europese Commissie op het gebied van de ontwikkeling en harmonisatie van de RIS op Europees vlak voortzetten.
De door de CCR uitgevoerde werkzaamheden vormen belangrijke uitgangspunten voor Richtlijn 2005/44/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende geharmoniseerde River Information Services (RIS) op de binnenwateren in de Gemeenschap, die nu herzien wordt. De CCR houdt bovendien zorgvuldig in de gaten dat haar regelgeving in overeenstemming is met de communautaire regelgeving.
CESNI is in dit kader een gemeenschappelijk orgaan van de CCR en de Europese Unie: hun respectieve regelgevingen kunnen naar de door CESNI aangenomen standaarden verwijzen.