Bemanning en personeel

Afbeelding

Inleiding

De Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) ontwikkelt voorschriften voor het scheepvaartpersoneel op de Rijn. Deze voorschriften leggen de certificaten en vaardigheden vast waar het personeel aan boord van goederen- of passagiersschepen over moeten beschikken. Zij betreffen ook de samenstelling van de bemanningen, zoals de dekbemanning en het machinekamerpersoneel, het veiligheidspersoneel aan boord van passagiersschepen en het personeel aan boord van schepen die LNG gebruiken of schepen die gevaarlijke goederen vervoeren.

In de Verklaring van Mannheimpdf_frpdf_depdf_nlpdf_en van 2018 heeft de CCR opnieuw bevestigd te streven naar de ontwikkeling van moderne en flexibele bemanningsvoorschriften. Deze moeten rekening houden met sociale overwegingen en met nieuwe technologieën die de arbeidsomstandigheden aan boord en aan wal in snel tempo veranderen. De beroepen in de binnenvaart moeten aantrekkelijker worden gemaakt en een moderne regelgeving kan daar zeker aan bijdragen.

Reglement betreffende het Scheepvaartpersoneel op de Rijn (RSP)

Alle voorschriften voor het scheepvaartpersoneel op de Rijn staan in het Reglement betreffende het Scheepvaartpersoneel op de Rijn (RSP). Deze voorschriften worden regelmatig aangepast om rekening te houden met de situatie zoals deze zich in de binnenvaart voordoet. Zij gelden op de hele Rijn, van Bazel tot aan de open zee.

De CCR heeft in 1922 een eerste internationale overeenkomst voor vaarbewijzen aangenomen. De CCR zet honderd jaar later de traditie voort om steeds met vooruitstrevende regelgeving te komen op het gebied van de kwalificaties en bemanningen.

De meest recente versie van het RSP is op 1 april 2023 in werking getreden.

Het nieuwe RSP heeft de volgende doeleinden:

  • ontwikkeling van moderne en flexibele bemanningsvoorschriften,
  • vergroting van de aantrekkelijkheid van binnenvaartberoepen,
  • de mobiliteit van het scheepvaartpersoneel mogelijk maken en ertoe bijdragen dat bemanningsleden gelijke tred houden met de modernisering van de vloot (vergroening, nieuwe technologieën),
  • begeleiding van het personeel tijdens de hele loopbaan, zodat het scheepvaartpersoneel zich kan aanpassen aan technologische ontwikkelingen.

De CCR heeft in het RSP de eisen overgenomen die zijn vastgelegd door het Europees Comité voor de opstelling van standaarden voor de binnenvaart (CESNI) om de toepasselijke regelgeving te harmoniseren op Europees niveau. De kwalificatiecertificaten, dienstboekjes en vaartijdenboeken van de CCR voldoen aan dezelfde eisen als de certificaten van de Europese Unie (EU). Deze documenten zijn dus geldig op alle waterwegen van de EU.

De belangrijkste wijzigingen in het nieuwe RSP die van kracht zijn geworden in 2023 kunnen als volgt worden samengevat:

  • Flexibelere regels: de CCR kan afwijkingen van de bemanningsvoorschriften toestaan om technische innovatie (bijvoorbeeld in het kader van de automatisering van de scheepvaart) aan te moedigen. Dit moet van geval tot geval gebeuren om bij wijze van experiment ervaringen op te doen, maar daarbij blijft altijd voldoende veiligheid voorop staan.
  • Ontwikkeling van de digitalisering: wie dat wil, kan het Rijnpatent en de kwalificatiecertificaten van deskundige ontvangen in elektronisch formaat in plaats van in de vorm van een kaart.
  • Duidelijke carrièrepaden: het nieuwe RSP legt precies vast welke carrièremogelijkheden de bemanningsleden hebben.
  • Versoepelingen voor sportpatenten, overheidspatenten en voor machinisten: de CCR heeft de voorwaarden gemoderniseerd om een sportpatent of overheidspatent te verkrijgen. Voortaan zijn sportpatenten alleen nog vereist voor vaartuigen met een lengte tussen 20 en 25 meter die beschikken over een voortstuwingsmotor met een vermogen van meer dan 11,03 kW (15 PK). De minimumleeftijd voor het examen voor het overheidspatent is verlaagd tot 18 jaar (dit was 21 jaar). De examens voor het sport- en overheidspatent mogen voortaan ook aan de simulator worden afgelegd. De kwalificatie machinist staat nu ook open voor personen die uit de hoek van de mechatronica komen. Verder worden er nu aan machinisten wat hun gezichtsvermogen betreft minder strenge medische eisen gesteld dan aan de leden van de dekbemanning.
  • Moderne en transparante eisen voor trajecten met specifieke risico's: de kennis van riviergedeelten voor het varen op Rijngedeelten met specifieke risico's en de manier om deze kennis aan te tonen zijn versoepeld. Voortaan zijn nog maar 3 reizen in elke richting over het desbetreffende riviergedeelte vereist (dit was 16). Deze reizen moeten in de afgelopen drie jaar hebben plaatsgevonden. Het examen voor Rijngedeelten met specifieke risico's kan overigens ook worden afgelegd buiten de lidstaten van de CCR. Tussen Duitsland en de Tsjechische Republiek is hiervoor al een overeenkomst gesloten.
  • Overgangsbepalingen: de kwalificatiecertificaten, dienstboekjes en vaartijdenboeken die zijn afgegeven op grond van het oude RSP (voor 2023) en de door de CCR als gelijkwaardig erkende documenten blijven geldig tot hun einddatum of uiterlijk tot 17 januari 2032. Het is de bedoeling om hierdoor de mobiliteit van het personeel te bevorderen.

In de brochure “Het nieuwe RSP: wat is er op 1 april 2023 veranderd”pdf_frpdf_depdf_nlpdf_en worden de belangrijkste wijzigingen voor verschillende doelgroepen meer in detail uitgelegd. Het officiële, gepubliceerde besluitpdf_frpdf_depdf_nl van de CCR bevat een gedetailleerde toelichting bij elk gewijzigd artikel. 

Artikel 1.04 van het RSP voorziet bovendien dat er lijsten en tabellen gepubliceerd worden voor de toepassing van het RSP.  Zij bieden overzichtelijke informatie die nuttig kan zijn voor het varend personeel en de bevoegde autoriteiten, zoals informatie over nieuwe opleidingen, erkende opleidingsinstituten, de bevoegde autoriteiten of de erkende artsen die de medische keuringen kunnen verrichten.

De regels van het arbeids- en sociaal recht die van toepassing zijn op het scheepvaartpersoneel vallen niet onder de voorschriften van het RSP. Voor meer informatie over de voorschriften wordt hier verwezen naar de webpage “Juridische en sociale aangelegenheden”.

Overstap van de zeevaart naar de binnenvaart

Met de inwerkingtreding van het nieuwe RSP op 1 april 2023 wordt de overstap van de zeevaart naar de binnenvaart vergemakkelijkt omdat de erkenning van beroepservaring beter geregeld ispdf_frpdf_depdf_nlpdf_en.

Vóór 1 april 2023 werden, ongeacht de kwalificatie en de ervaring in de zeevaart, slechts twee jaar erkend om als matroos te kunnen werken. Er bestond geen directe toegang tot de kwalificaties stuurman of schipper.

Op grond van het nieuwe RSP kunnen tot 500 dagen worden erkend om toegang te krijgen tot de kwalificatie schipper of stuurman.

Opgelet: in het nieuwe RSP is er geen limiet meer op het aantal vaardagen per jaar (180 dagen voor de binnenvaart en 250 dagen voor de zeevaart).

Nauwere samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten

Het gemeenschappelijke rechtskader van de CCR maakt het mogelijk de keuring voor de medische geschiktheid bij iedere arts te laten uitvoeren die door een bevoegde autoriteit erkend is. In de praktijk betekent dit dat de houder van een kwalificatiecertificaat dat op grond van het nieuwe RSP is afgegeven de medische keuring kan laten uitvoeren in het land van zijn keuze (België, Duitsland, Frankrijk, Nederland of Zwitserland).

De autoriteiten van de lidstaten van de CCR werken ook nauw samen als het gaat om de invordering van documenten. Dit komt de verkeersveiligheid ten goede en voorkomt bovendien dat werkgevers een kwalificatiecertificaat voorgelegd krijgen dat is ingetrokken of opgeschort.

De gegevens met betrekking tot de kwalificatiecertificaten, dienstboekjes en vaartijdenboeken worden trouwens opgeslagen in nationale elektronische registers die gekoppeld zijn aan de Europese databank voor bemanningen (ECDB, oftewel, European Crew Database).

Organen

De vraagstukken met betrekking tot het personeel en de beroepsopleiding worden behandeld door het Comité Sociale zaken, arbeidsomstandigheden en beroepsopleiding (STF) en zijn bijbehorende Werkgroep STF/G. 

De belangrijkste taken zijn de volgende:

  1. Traditionele werkzaamheden in verband met de actualisering van de regelgeving: aanpassing van de voorschriften binnen het strikte kader van de Rijnregelgeving. 
  2. Activiteiten in verband met de ontwikkeling van opleidings- en kwalificatievoorschriften: taken die nodig zijn om de attractiviteit van binnenvaartberoepen te verhogen en maatregelen te treffen om iets te doen aan het tekort aan personeel. De CCR werkt hiervoor niet alleen samen met de waarnemersstaten en andere riviercommissies, maar ook met andere internationale instellingen en organisaties, zoals EDINNA.
  3. Activiteiten in verband met de technologische en ecologische transitie: diverse taken zijn erop gericht het scheepvaartpersoneel voor te bereiden om te kunnen werken op innovatieve vaartuigen (bijvoorbeeld aan boord van schepen die nieuwe brandstoffen gebruiken).

Het Comité STF stelt om de twee jaar een werkprogrammapdf_frpdf_depdf_nl op met de taken en prioriteiten.

Het Comité STF vergadert gewoonlijk twee keer per jaar in Straatsburg (zie de vergaderkalender).

Voorzitterschap van het Comité: de heer Maxim VAN DEN BOSSCHE, lid van de Belgische delegatie
Secretariaat: mevrouw Charline DALOZE, beleidsmedewerkster voor beroepskwalificaties en bemanningen 

Gelijkwaardigheid van buiten de Rijn afgegeven documenten

De door de CCR voor 1 april 2023 als gelijkwaardig erkende vaarbewijzen, bevoegdheidscertificaten voor de radarvaart en dienstboekjes van andere staten blijven geldig op de Rijn overeenkomstig de overgangsbepalingen in hoofdstuk 20 van het RSP.

Een stukje geschiedenis: Door de goedkeuring van Aanvullend Protocol nr. 7pdf op 27 november 2002 is de Akte van Mannheimpdf_frpdf_depdf_nlpdf_en gewijzigd om het mogelijk te maken vaarbewijzen te erkennen die buiten het Rijnstroomgebied zijn afgegeven. Door deze erkenning krijgen de houders van vaarbewijzen of radarbevoegdheidsbewijzen het recht om op de Rijn te varen. Het doel was de verplichtingen van het bedrijfsleven te vereenvoudigen en op die manier bij te dragen aan de totstandkoming van een grote Europese binnenvaartmarkt.

De eerste besluiten voor de erkenning van buiten de Rijnoeverstaten afgegeven vaarbewijzen werden in 2008 door de CCR aangenomen. Sindsdien heeft de CCR de gelijkwaardigheid erkend:

  • van de nationale vaarbewijzen van de vier lidstaten van de CCR (België, Duitsland, Nederland en Zwitserland);
  • van de nationale vaarbewijzen van zeven Europese landen die geen lidstaat van de CCR zijn (Roemenië, Tsjechische Republiek, Hongarije, Polen, Slowakije, Oostenrijk en Bulgarije);
  • van de radarbevoegdheidscertificaten van vijf landen die geen lid zijn van de CCR (Roemenië, Tsjechische Republiek, Hongarije, Slowakije en Oostenrijk).

De lijst van alle erkende certificaten vindt u hieronder.

Bovendien zijn er tussen de CCR en de betrokken landen die geen lidstaat van de CCR zijn, administratieve regelingen getroffen om de modaliteiten voor de samenwerking tussen de CCR en de nationale instanties van deze landen vast te leggen. De wederzijdse erkenning dient namelijk vergezeld te gaan van mechanismen voor de administratieve samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten van de staten waarvan de vaarbewijzen zijn erkend, in het bijzonder om de gelijkwaardigheid van de betreffende bewijzen ook in de toekomst te waarborgen, gemeenschappelijke werkwijzen te ontwikkelen en betrouwbare systemen voor de uitwisseling van informatie tot stand te brengen. De administratieve regelingen voorzien derhalve in de organisatie van gezamenlijke vergaderingen en legt tevens procedures vast voor de uitwisseling van informatie tussen de verschillende bevoegde instanties.

  • Als gelijkwaardig erkende nationale vaarbevoegdheidsbewijzen voor de Rijnvaart, met eventuele aanvullende voorwaardenpdf_frpdf_depdf_nlpdf_en
  • Als gelijkwaardig erkende nationale bewijzen van bekwaamheid voor de radarvaart voor de Rijnvaart, met eventuele aanvullende voorwaardenpdf_frpdf_depdf_nlpdf_en

Op 8 december 2010 is in Straatsburg tussen de CCR en de bevoegde ministeries van zeven Midden-Europese landen (Oostenrijk, Bulgarije, Hongarije, Polen, Roemenië, Slowakije en Tsjechische Republiek) een multilaterale administratieve overeenstemming afgesloten, waarbij de ondertekenaars zijn overeengekomen de door hun bevoegde autoriteiten afgegeven dienstboekjes wederzijds te erkennen. Deze Overeenstemming is op 1 juli 2011 voor de Rijn en het grondgebied van alle zeven staten in werking getreden.

  • Administratieve Overeenstemming voor de dienstboekjespdf_frpdf_depdf_nlpdf_en
  • Model van de erkende dienstboekjes
    • Oostenrijks dienstboekjepdf
    • Bulgaars dienstboekjepdf
    • Hongaars dienstboekjepdf
    • Pools dienstboekjepdf
    • Roemeens dienstboekjepdf
    • Slowaaks dienstboekjepdf
    • Tsjechisch dienstboekjepdf

Documentatiebronnen

Alle documentatiebronnen bekijken