Het belang van de Rijn
Met een lengte van 1232,7 km is de Rijn één van de belangrijkste en bekendste rivieren van Europa. Meer dan zestig miljoen mensen leven en werken in het stroomgebied van de Rijn. Er wordt op zeer uiteenlopende manieren gebruik gemaakt van de Rijn, maar afgezien daarvan is de Rijn een drukbevaren rivier. Langs de Rijn liggen talrijke steden, recreatie-, industrie- en landbouwgebieden.
De Rijn ligt in het hart van het Europese waterwegennet en is vanaf Rheinfelden (vlak bij Bazel) tot aan de Noordzee bevaarbaar over een lengte van 884 km. De Rijn stroomt door Zwitserland, Frankrijk, Duitsland en Nederland.
Voor Zwitserland en Frankrijk vormt de Rijn een belangrijke verbinding met de wereldmarkt via de zeehavens van Rotterdam en Antwerpen. Aan de Rijn liggen grote steden zoals Bazel, Straatsburg, Mannheim/Ludwigshafen, Keulen en Duisburg en de Rijn stroomt dus door belangrijke industriële en economische regio’s, met inbegrip van het Rijn-Ruhrgebied, de grootste industriële agglomeratie van Duitsland. Twee parallelle kanalen verbinden het Ruhrgebied met de Rijn: het Rijn-Hernekanaal, dat bij Duisburg vertakt, en het Wesel-Dattelnkanaal, 30 km verder naar het noorden. Kort na Emmerich stroomt de Rijn door Nederland en mondt uit in de uitgestrekte delta in het zuidelijk deel van de Noordzee. In de Rijndelta liggen de grote zeehavens van Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen. Zij zijn de eerste Europese aanloophavens voor schepen uit overzeese gebieden. Voor de aanvoer van goederen biedt de Rijn een uitstekende verbinding met het achterland in Midden-Europa.
De Rijn is één van de drukst bevaren waterwegen ter wereld. Het is de belangrijkste en meest moderne rivier in Europa. De Rijn is de hoofdas van het omvangrijke netwerk van bevaarbare waterwegen in Europa. De Rijn is verbonden met andere vervoersdragers zoals het spoor en fungeert voor de Europese transportstromen in feite als een soort ruggengraat. De Rijn is dan ook geïntegreerd in de Europese vervoerscorridor Noordzee – Rijn – Middellandse zee (NSRM).
Over de Rijn vervoerde goederen
Van alle over de waterwegen in Europa vervoerde goederen, wordt 60% over de Rijn getransporteerd, wat neerkomt op ongeveer 300 miljoen ton per jaar. Deze goederen worden hetzij in containers of in bulk vervoerd, als droge of vloeibare lading.
Bron: Marktobservatie/ Jaarrapport, CCR en Europese Commissie.
De cijfers voor de Po zijn van 2022, de cijfers voor de Thames van 2023 en de overige cijfers van 2024. Analyse van de CCR op basis van gegevens van Destatis, VNF, Eurostat [iww_go_atygo], Britse ministerie van Verkeer.
Van de 13.400 vrachtschepen in Europa zijn er 9.200 geregistreerd in een Rijnoeverstaat. Deze pakweg 9.200 schepen hebben een capaciteit van 13.700.000 ton (gegevens voor 2024). Zo varen er bijvoorbeeld driehonderd schepen dagelijks op de Niederrhein en een zestigtal in de sector bij Gambsheim (Duits-Franse grens).
De verdeling van de vrachtvolumes is in de onderstaande afbeelding weergegeven:
De voordelen van de binnenvaart
De CCR zet zich op vele manieren in om de binnenvaart als krachtige vervoerswijze te promoten en te versterken, waarbij de nadruk wordt gelegd op haar milieuvriendelijkheid en grote, onbenutte potentieel. Deze activiteiten zijn niet alleen gericht op de Rijn maar worden ontplooid binnen het grotere Europese en internationale kader.
De Rijn- en binnenvaart biedt talrijke voordelen:
- Het is een duurzame vervoerswijze. Vergelijkt men de totale, door vervoersactiviteiten veroorzaakte uitstoot van broeikasgassen, dan is slechts een zeer klein gedeelte van de emissies te wijten aan de binnenvaart in Europa (0,5%). De binnenvaart is wat dit betreft te vergelijken met het spoor.
- De binnenvaart verbruikt weinig energie. Een groot Rijnschip met een laadvermogen van 2750 ton kan net zoveel vervoeren als 120 vrachtwagens. Een groot containerschip dat 500 TEU kan laden, staat gelijk aan 250 vrachtwagens.
- Stedelijke gebieden zijn gemakkelijk door de binnenvaart te bereiken, wat ertoe bijdraagt verkeersopstoppingen te verminderen.
- De binnenvaart maakt het mogelijk goederenstromen te bundelen. Deze vervoersdrager is trouwens een essentiële schakel in de logistieke ketens voor het vervoer van grote hoeveelheden goederen zoals aardolie- en chemische producten, bouwmateriaal en graan.
- De binnenvaart is een veilige vervoersmodus. Er zijn slechts weinig ongevallen en slachtoffers, al helemaal wanneer men dit vergelijkt met het wegvervoer.
- Europa beschikt over een dicht, internationaal en met elkaar verbonden netwerk van waterwegen.
- De waterweg Rijn en de andere Europese waterwegen beschikken over een groot, nog niet benut potentieel en hebben dus capaciteiten vrij voor een modal-shift.
Ondanks de voordelen heeft de binnenvaart vandaag de dag in de EU-27 (binnenlands vervoer) slechts een marktaandeel van 5% in vergelijking met de andere vervoersdragers. Het wegvervoer neemt 78% voor haar rekening en het spoor 17% (cijfers voor 2023).
Los hiervan zijn er nog talrijke andere uitdagingen waar de binnenvaart het hoofd aan moet bieden, zoals de ontwikkeling van voortstuwingstechnologieën met lage emissies, geautomatiseerd varen, de integratie van nieuwe informatietechnologieën en de aanpassing aan de klimaatverandering en lage waterstanden.
Enkele nuttige links
Een meer gedetailleerde beschrijving van de waterweg Rijn kunt u vinden op de volgende websites: