Inleiding
De politie- en verkeersvoorschriften vormen een essentiële bevoegdheid van de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR). Het is een bevoegdheid die rechtstreeks voortvloeit uit de Akte van Mannheim.
De CCR kan voor de werkzaamheden op dit vlak bogen op een ervaring en expertise van twee eeuwen
. Al sinds 1830 houden de lidstaten van de CCR zich bezig met de verkeersvoorschriften en het eerste Rijnvaartpolitiereglement zag het licht in 1850 ![]()
![]()
. Toentertijd ging het er vooral om uniforme verkeersvoorschriften voor de scheepvaart en de identificatie van de schepen op de Rijn te hebben. De voorschriften zijn in de loop der tijd regelmatig aangevuld om rekening te houden met de ontwikkelingen in de Rijnvaart. Een ander doelwit van deze voorschriften is om een hoog veiligheidsniveau te kunnen blijven waarborgen en het milieu te beschermen. De voorschriften gelden voor alle schepen en samenstellen die op de Rijn varen.
Rijnvaartpolitiereglement (RPR)
Het Rijnvaartpolitiereglement (RPR) bevat vandaag de dag alle regels die van toepassing zijn op de scheepvaart op de Rijn. Daarbij gaat het met name om:
- tekens en boordlichten op schepen en samenstellen,
- verkeersvoorschriften,
- ontmoeten en voorbijlopen,
- stilliggen van schepen en samenstellen,
- markering van de vaarweg,
- afmetingen van de schepen en ook
- de bescherming van het water.
Het RPR geldt op de Rijn, van Bazel tot aan de open zee. De scheepvaartpolitie en diensten van de waterpolitie van de Rijnoeverstaten hebben tot taak de goede tenuitvoerlegging van de voorschriften te controleren.
Het RPR kan twee keer per jaar worden aangepast. Een nieuwe versie wordt dan van kracht op 1 juni en/of op 1 december. De meeste recente, vigerende versie vindt u hier.
Inhoud van het RPR
Bepalingen van toepassing op de gehele Rijn
Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen
Hoofdstuk 2. Kentekens en diepgangsschalen van schepen; meting
Hoofdstuk 3. Optische tekens van schepen
Hoofdstuk 4. Geluidsseinen van schepen, marifoon, informatie- en navigatieapparatuur
Hoofdstuk 5. Verkeerstekens van de vaarweg
Hoofdstuk 6. Vaarregels
Hoofdstuk 7. Regels voor het ligplaats nemen
Hoofdstuk 8. Aanvullende bepalingen
Bijzondere bepalingen van toepassing op bepaalde riviergedeelten
Hoofdstuk 9. Bijzondere vaarregels en bijzondere regels voor het ligplaats nemen
Hoofdstuk 10. Beperking van de scheepvaart bij hoogwater en laagwater
Hoofdstuk 11. Ten hoogste toegelaten afmetingen van schepen, duwstellen en andere samenstellen
Hoofdstuk 12. Riviergedeelten waar een meldplicht geldt dan wel waar de scheepvaart door waarschuwingsposten wordt geregeld
Hoofdstuk 13. Bijzondere voorschriften met betrekking tot de vaart met kanaalspitsen op het riviergedeelte Bazel tot de sluizen te Iffezheim
Hoofdstuk 14. Voorschriften betreffende de reden op de Rijn
Milieubepalingen
Chapitre 15. Bescherming van het water tegen verontreiniging en verwijdering van scheepsafvalstoffen
Bijlagen
- Letter of lettercombinatie ter onderscheiding van het land waar de thuishaven of de plaats van teboekstelling van een schip is gelegen
- (niet overgenomen)
- Optische tekens van schepen
- (niet overgenomen)
- (niet overgenomen)
- Geluidsseinen
- Verkeerstekens van de vaarweg
- Verkeerstekens ter markering van de vaarweg
- Waarschuwingsposten Oberwesel - St. Goar km 548,50 - 555,43
- Model van het olie-afgifteboekje
- Gegevens die in het Inland AIS-apparaat moeten worden ingevoerd: verklaring van de “navigatiestatus” en van het “referentiepunt voor de positie-informatie op het schip”
- Lijst van de soorten vaartuigen en samenstellen
- Lijst van scheepsbescheiden en andere documenten die overeenkomstig artikel 1.10 van het RPR aan boord aanwezig moeten zijn
De CCR publiceert ook een lijst van nationale autoriteiten die bevoegd zijn voor vragen met betrekking tot het RPR ![]()
![]()
![]()
.
RPR en CEVNI
De ECE/VN heeft in 1962 voor heel Europa een aanbeveling aangenomen die de harmonisatie van de verkeersregels voor de binnenvaart tot doel heeft. De regels die in deze aanbeveling staan, vormen de CEVNI (de Europese Code voor de binnenvaart). De zesde editie is in november 2021 gepubliceerd in het Engels
, Frans
en Russisch.
De CEVNI is grotendeels gebaseerd op het RPR van de CCR. Veel bepalingen zijn dan ook identiek of gelijkwaardig.
Voor de verdere harmonisatie van de politievoorschriften werken de ECE/VN, de Centrale Commissie, de Donaucommissie, de Moezelcommissie en de Savacommissie samen aan de opstelling van een gemeenschappelijk document. Dit zal waarschijnlijk nog een aantal jaren in beslag nemen.
Boetecatalogus
De Centrale Commissie voor de Rijnvaart en de Moezelcommissie publiceren samen de “Aanbevelingen voor uniforme boetes voor overtredingen van op de Rijn en de Moezel geldende politievoorschriften” (Besluit 2019-II-23), in de wandelgangen meestal aangeduid met “Boetecatalogus”.
De boetecatalogus weerspiegelt het internationaal overeengekomen en geharmoniseerde standpunt van deskundigen op het gebied van scheepvaartveiligheid. Door het opstellen van een uniforme lijst van boetes voor overtredingen van de verkeersvoorschriften die gelden op de Rijn en Moezel wordt een bijdrage geleverd aan de harmonisatie van het binnenvaartrecht. Boetes die verschillen van elkaar zouden juridisch gezien tot problemen kunnen leiden en door de betrokkenen als ongerechtvaardigd worden beschouwd.
Handboek voor de radiocommunicatie
Het Handboek voor de radiocommunicatie in de binnenvaart wordt gezamenlijk uitgebracht door de Donaucommissie, de Moezelcommissie en de CCR, in toepassing van de Regionale Regeling betreffende de radiocommunicatiedienst op de binnenwateren (RAINWAT - Regional Arrangement on the Radiocommunication Service for Inland Waterways)". Het Handboek voor de radiocommunicatie in de binnenvaart is tevens gebaseerd op internationale voorschriften en met name op het Reglement voor radiocommunicatie, het RR (in het Engels “Radio Regulations”), dat wordt uitgebracht door de Internationale Telecommunicatie-Unie (ITU).
Het Handboek voor de radiocommunicatie in de binnenvaart bestaat uit:
- een algemeen deel, dat gegevens en aanwijzingen omvat die belangrijk zijn voor alle Europese binnenwaterwegen;
- regionale delen, waar informatie in staat voor bepaalde vaarwegen van de verdragsluitende staten. Het regionale deel voor de Rijn en de Moezel wordt in samenwerking tussen de CCR en de Moezelcommissie tot stand gebracht en gepubliceerd.
Artikel 1.11 van het RPR schrijft voor dat er zich een recent exemplaar van het algemene deel en het regionale deel (Rijn/Moezel) van het Handboek voor de radiocommunicatie in de binnenvaart aan boord van het schip moet bevinden als het schip uitgerust is met een marifooninstallatie.
De regionale delen (Rijn/Moezel) van het Handboek voor de radiocommunicatie in de binnenvaart worden in principe elk jaar geactualiseerd.
Stabiliteitsgids
De CCR heeft een guide of good practices met betrekking tot de stabiliteit bij het vervoer van containers in de binnenvaart uitgebracht. Deze stabiliteitsgids is in nauw overleg met het bedrijfsleven (ESO, EBU) en AQUAPOL tot stand gebracht. De stabiliteitsgids is voornamelijk gericht op schippers, maar ook nuttig voor bemanningsleden van containerschepen of medewerkers van terminals of met controle belaste instanties. De guide biedt de schipper een aantal praktische en concrete adviezen hoe hij de stabiliteit van zijn schip kan verbeteren en zodoende de veiligheid kan verhogen.
Deze guide is een concreet resultaat van de rondetafelconferentie die door de CCR in 2013 georganiseerd werd over de stabiliteit van containerschepen. In de guide worden good practices beschreven die ertoe bijdragen de veiligheid in de binnenvaart nog verder te verhogen, zonder de regelgeving op dit vlak aan te scherpen.
Organen
De politievoorschriften voor de scheepvaart worden behandeld en opgesteld in het Comité Politiereglement (RP) van de CCR en zijn Werkgroep Politiereglement (RP/G). Onder het Comité RP valt ook een ander orgaan, de Werkgroep RIS (RIS/G). Deze laatstgenoemde werkgroep houdt zich bezig met de tenuitvoerlegging van de River Information Services (RIS) op de Rijn.
De belangrijkste taken betreffen de veiligheid van de scheepvaart, operationele aspecten die samenhangen met de bedrijfsvoering van de schepen, gedrag in het verkeer en de tenuitvoerlegging van de RIS op de Rijn.
Meer in detail gaat het daarbij om de volgende taken:
- de wijziging van het RPR op grond van actuele ontwikkelingen of opgedane ervaring;
- de wijziging van het RPR om de digitalisering en de ontwikkeling van geautomatiseerd varen in de binnenvaart mogelijk te maken;
- de integratie van de RIS in het RPR;
- de wijziging van het RPR om het gebruik van nieuwe energiebronnen op de Rijn toe te staan;
- de wijziging van het RPR voor de plaatsing, kleur en sterkte van boordlichten;
- de regelmatige aanpassing van de Regionale Regeling betreffende de radiocommunicatiedienst op de binnenwateren;
- bijeenkomsten met de water- en scheepvaartpolitiediensten;
- de regelmatige aanpassing van de aanbevelingen ter harmonisatie van de boetes.
Het Comité RP stelt om de twee jaar een werkprogramma ![]()
![]()
op met de taken en prioriteiten.
Het Comité RP vergadert gewoonlijk twee keer per jaar in Straatsburg (zie de vergaderkalender).
Voorzitterschap van het Comité: mevrouw Muriel BOULDOUYRÉ, commissaris van Frankrijk
Secretariaat: mevrouw Marlène HIRTZ, Beleidsmedewerker politievoorschriften
Gemeenschappelijke bijeenkomsten van de water- en scheepvaartpolitie
De deskundigen van de bevoegde autoriteiten en de vertegenwoordigers van de water- en scheepvaartpolitiediensten van de lidstaten van de CCR komen ongeveer om de vier jaar bijeen om:
- de toepassing van de verkeersvoorschriften zo veel mogelijk te harmoniseren,
- vragen te beantwoorden over de concrete vertaling van deze voorschriften naar de dagelijkse praktijk.
De vorige gemeenschappelijke bijeenkomst heeft in 2022 plaatsgevonden in Den Haag ![]()
![]()
![]()
.